ReadyPlanet.com
dot
dot
แนะนำผู้เขียน
dot
bulletนายกสโมสรโรตารีสกลนคร ปีบริหาร 2556 - 2557
bulletสรรค์สนธิ บุณโยทยาน
dot
สากกะเบือยันเรือรบ กับปราสาทภูเพ็ก สกลนคร
dot
bulletปฏิบัติการวันสิ้นโลกภาค 2 ข้ามทวีป ปราสาทภูเพ็ก สกลนคร VS ปีรามิดเผ่ามายา เม็กซิโก
bulletพระพุทธรูปศิลปะขอมซ่อนอยู่ใต้โพรงหินที่ปราสาทภูเพ็ก.....สื่อถึงอะไร
bulletปฏิบัติการภูเพ็ก ดอนสวรรค์ พิสูจน์คำทำนายซินแส ฮวงจุ้ยเมืองสกล
bulletปฏิบัติการ "กาลิเลโอ" วัดความเร็วการหมุนของโลกที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletภูเพ็ก....เมกกะโปรเจค นครที่สาปสูญ
bulletปฏิบัติการวันสิ้นโลก 2012 ท้าพิสูจน์ที่ปราสาทภูเพ็ก สกลนคร
bulletความเป็นมาของปราสาทภูเพ็ก
bulletตลึง ! พบ “ฝายหินพันปี” กลางป่าภูเพ็ก
bulletวัดโลกทั้งใบ ไทย กัมพูชา ปฏิบัติการ "อีราโตสทีเนส" ข้ามประเทศ
bulletครบรอบ 10 ปี การค้นพบ "สุริยะปฏิทินพันปี" ปราสาทภูเพ็ก
bulletปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "เหมายัน" 21 -22 ธันวาคม ที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletเผยเทคนิคการออกแบบก่อสร้างปราสาทภูเพ็ก
bulletความเป็นมาของสุริยปฏิทิน
bulletพิสูจน์สุริยะวิถี กับปฏิทินมหาศักราชที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletรับพลัง "สุริยันจันทรา" ประชันดาวหางแพนสตาร์
dot
เปิดโลกวิทยาศาสตร์
dot
bulletป่าเศรษฐกิจครอบครัวทางเลือกใหม่ win win ทั้งชาวบ้านและรัฐบาล
bulletEarth and Space Class
bulletOperation Chou Li Episode II (Measuring Earth's Tilt)
bulletOperation Rahu VII How far and how big is the sun
bulletวิเคราะห์ฤกษ์รัตนโกสินทร์ในมุมวิทยาศาสตร์
bulletOperation Rahu Episode VI How far and how big is the Moon
bulletปฏิบัติการพิมาย ชาตินี้มีครั้งเดียว Operation Phimai Once or Never
bulletนาฬิกาแดดโรงเรียนวิถีธรรม ม.ราชภัฏสกลนคร
bulletทำไมชาวมายาในเม็กซิโกจึงมีรูปร่างหน้าเหมือนคนเอเซีย
bulletปฏิบัติการชูหลี (Operation Chou Li) ยืนยันมุมเอียงโลก 23.5 องศา
bulletปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตรงศรีษะ (sun overhead)
bulletOperation Rahu 5 วัดระยะทางโลก - ดวงอาทิตย์
bulletOperation Rahu 4 วัดระยะทางโลก - ดวงจันทร์
bulletเกาะติดไปกับยาน New Horizons เผยความลับพลูโต "ดาวเคราะห์ลูกเมียน้อย"
bulletทำนาน้ำน้อยแต่ผลผลิตสูง เป็นไปได้หรือไม่ More Rice With Less Water?
bulletปฏิบัติการเวกัส 2558 "อีราโต้สทีเน้ส " ภาค 2 วัดโลกทั้งใบด้วยไม้แท่งเดียว
bullet21-22 มิถุนายน ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "ครีษมายัน" Summer Solstice กลางวันยาวที่สุดในรอบปี
bulletOperation Rahu Episode III 4 April 2015 วัดระยะทางโลกไปดวงจันทร์
bulletปฏิบัติการ "เจนัส" วัดมุมเอียงของโลก
bulletOperation Rahu Episode II สูตรใหม่คำนวณระยะทางโลกไปดวงจันทร์
bulletOperation Rahu Episode I measuring earth to moon วัดระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ ในปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง
bulletดางหาง ISON ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ปิดท้ายปี 2556
bulletมองหมากเม่าผ่านมิติดาราศาสตร์
bulletดาราศาสตร์ที่เราเห็น.....ล้วนเป็นภาพลวงตา
bulletเข้าพรรษาบางปีทำไมต้องเดือน 8-8
bulletประสบการณ์ตรงเรื่อง "ยูเอฟโอ" ผมคิดแบบวิทยาศาสตร์
bulletโลกล้านปีที่แอ่งสกลนคร
bulletวัดมุมเอียงของโลก...ด้วยไม้แท่งเดียว
bulletเกาะติดการค้นหาชีวิตบนดาวอังคาร กับยาน Curiosity
bulletหม้อหุงข้าวพลังแสงอาทิตย์ นวัตกรรมติดดิน
bulletนาฬิกาแดดต้นแบบมิติเวลาของมนุษยชาติ
bulletภาคปฏิบัติ....วัดโลกทั้งใบด้วยไม้แท่งเดียว
bulletการอบรมเชิงปฏิบัติการ "อีราโทสทีเนส"
bulletชวนครูไทย วัดโลกทั้งใบ ด้วยไม้แท่งเดียว
dot
จับประเด็นร้อน
dot
bulletฤาตำนานหนองหารล่ม.....จะกลายเป็นเรื่องจริง
bulletทำไมคนถึงอยากครอบครอง "ดอนสวรรค์" ในบึงหนองหาร สกลนคร
bulletกู้ "หนองหาร" ด้วยมือเรา.....เริ่มต้นที่บ้าน
bulletบทเรียนอันเจ็บปวดของเขื่อนในอเมริกา....ฤา จะสะท้อนสามแสนล้านบาทเพื่อจัดการน้ำของไทย
bulletโบราณวัตถุพันปีสกลนคร....อยู่ในภาวะเสี่ยงสูญหาย
bulletภัยมืดรุกชาวสกล...จากสาหร่ายพิษในหนองหาร
bulletกรมศิลปากรโยนหินถาม...เอกสารสิทธิ์ทับคูเมืองโบราณ จะออกทางไหน
bulletน้ำท่วม "ตัวเมืองสกล" บทเรียนที่น่าจะถึงเวลาสรุปเสียที
bulletพายุ "นกกระเตน" ทำเสียหายสวนยางเมืองสกล
bulletฤา...นโยบาย 300 บาท จะช่วยบรรเทาปัญหา “หัวดำออก หัวหงอกเลี้ยง”
dot
อินเดียน่าโจนส์ (ภาคสรรค์สนธิ)
dot
bulletAdventure Tourism (Search-Found-Selfie) ลุยป่าค้นหาขอมพันปี
bulletBig Project Tourism SNO
bulletTourism Project Proposal
bulletยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวเส้นทาง "ราชมรรคา"
bulletThe Riddle of Ayutthaya
bulletOperation Bhishma 2016 ปฏิบัติการดาราศาสตร์ข้ามทวีป ..... การหมุนรอบตัวเองและวงโคจรของโลกยังคงปกติหรือไม่?
bulletทำไมวันปีใหม่ต้องเป็น 1 มกราคม? Why does the new year begin on January 1 ?
bulletผลการดูงานสหกรณ์การเกษตรประเทศไต้หวัน 23 - 26 สิงหาคม 2559
bulletSt.Peter's Fish โปรโมทการท่องเที่ยวและสร้างอาชีพใหม่....สกลนคร
bulletประกาศิตเทพเจ้ากูกูลข่าน The Return of God Kukulkan
bulletปฏิบัติการดาราศาสตร์ข้ามทวีป Operation Transcontinental Equinox 2016
bulletวางผังเมืองเชียงใหม่ด้วยวิธีดาราศาสตร์
bulletกุมภาพันธ์ ปี "อธิกสุรทิน" ทำไมต้อง 29 วัน
bulletมองผ่านประตูพระธาตุพนมในอีกมุม
bulletจับพิรุธรูปสลักหินอ่อน "กษัตริย์เดวิท" ที่เมืองฟอร์เรนซ์
bulletย้อนอดีตกรุงเก่าอยุธยา ถือฤกษ์ "รามนะวามิ"
bulletท่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ "โสมสูตร" ที่ปราสาทขอมในกัมพูชาหายไปไหนหมด
bulletอาทิตย์ตั้งฉากกับพุทธสถานชื่อดังในวันวิสาขบูชาโลก
bulletประตูเมืองโบราณสกลนครอยู่ตรงไหน
bulletTourism Gimmick
bulletปราสาทพิมายในมุมมองวิทยาศาสตร์
bulletมองปราสาทขอม ในแง่มุมดาราศาสตร์ การเมือง และความเชื่อ โดยนักรบออนไลน์ กับไกด์มืออาชีพ
bulletตรุษจีน ตรุษเวียต ตรุษไทสกล และบุญเบิกฟ้า
bulletปริศนา "ปราสาทบายน" ฤา.....มนุษยชาติจะผ่านพ้นความขัดแย้ง
bulletประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพาน ทำไมต้องใช้ชื่อว่า "วิสาขะ"
bulletราหู.....น้ำอมฤต.....สนามบินสุวรรณภูมิ
bulletอาณาจักร "ทวารวดี" ทำไมจึงล่มสลาย
bulletไขประตูสู่อดีตพระธาตุเชิงชุม ...... ในอีกมุมมอง
bullet"มาฆบูชา" ทำไมต้องใช้ชื่อนี้
bullet"ทัชมาฮาล" ในมุมมองดาราศาสตร์
bulletคำสอนพุทธองค์เปล่งประกายอีกครั้งในดินแดนภารตะ
bulletเมือง "สารนาท" ที่มาแห่งวันอาสาฬหบูชา
bulletพระธาตุดุม....ในอีกมุมมอง
bulletถอดจารึกขอม "ภูถ้ำพระ" ทำไมพระพุทธรูปไปอยู่ที่นั่น
bulletแกะรอย "สุริยะเทพ" ที่ปราสาทพนมบาเค็ง
bulletหนองหารหลวงเมืองหน้าด่าน ยันกับอาณาจักรจาม
bulletถอดความศิลาจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พบ "ฤกษ์อโรคยาศาล"
bulletมุมมองใหม่ "สะพานขอม" ฝายทดน้ำชลประทาน
bulletปราสาทหินพิมาย กับสามเหลี่ยมพุทธมหายาน
bulletจากพระธาตุเชิงชุม ถึงพุทธคยา
bulletปราสาทขอมเมืองสกล.....เอาหินมาจากไหน ?
bulletไขความลับปราสาทนารายณ์เจงเวง
bulletถอดรหัสขอมพันปี 80 องศา พบราศีเมษ
bulletหลากมิติอารยธรรม 4 ยุค "บ้านท่าวัด" ริมหนองหาร สกลนคร
bulletไขปริศนาปราสาทพนมรุ้ง
bullet13 เมษายน 2551 วันสงกรานต์ จริงหรือ ?
bullet21 มี.ค. 51 ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ของโลก
bulletตำนานวันปีใหม่ มิติแห่งกาลเวลาของมนุษยชาติ
bulletเข้าพรรษา ปี 2550 ทำไมต้องมีเดือนแปดสองหน
bulletมหาสงกรานต์ 13–15 เม.ย.
bulletDownload ภาคสรรค์สนธิ
bulletปฏิบัติการอีราโตสทีเนสวัดโลกทั้งใบ ด้วยไม้แท่งเดียว
dot
รายการการศึกษาที่น่าสนใจ
dot
bulletความรู้เรื่องพระไตรปิฎก
bulletวัดอภัยสมุทร
bulletสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน
dot
คอลัมน์กิตติมศักดิ์
dot
bulletบ่าวคำหอม ล่ะเบ๋อ
bulletอินเดียน่าโจนส์ (ภาคสรรค์สนธิ)
dot
เว็บที่เกี่ยวข้อง
dot
bulletจังหวัดสกลนคร
bulletเทศบาลเมืองสกลนคร
bulletม.ราชภัฏสกลนคร
bulletจดหมายเหตุเมืองสกลนคร
bulletเทศบาลเมืองนครพนม
bulletเทศบาลตำบลอากาศอำนวย
bulletศูนย์ประติมากรรมกรุงเทพ
bulletweb thaiNGO
bulletสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสกลนคร
dot
นานาสาระ
dot
bulletฝนหลวง
bulletรวมชีวประวัติ ปฏิปทา คติธรรมคำสอนพระกรรมฐาน
bulletฐานรากเศรษฐกิจพอเพียง
bulletบทความน่าสนใจ จากสื่อไทย
bulletรู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม
bulletพจนานุกรมภาษาอีสาน
bulletข้อคิดดีๆจากภาพยนต์
dot
ข้อมูลเกี่ยวกับขยะ
dot
bulletพลังงานจากขยะ
bulletตัวอย่างโครงการคัดแยกขยะ
dot
ข่าวประชาสัมพันธ์
dot
bulletข่าวสาร บ้านเฮา
bulletข่าว เด่นประเทศเพื่อนบ้าน
bulletช่าว สด ข่าวเด่น
bulletแวดวง BCL.
bulletประมวลภาพ โรตารีสกลนคร ไปทัวร์ยูนนาน
bulletชมรมส่งเสริมคนดีเมืองสกล
bulletกลุ่มศิลป์เพื่อชีวิต
bulletกิจกรรมกลุ่ม young
dot
มุมสุนทรียภาพ
dot
bulletแวดวง ศิลปะ
bulletท่องเที่ยว
bulletแผนที่ทางดาวเทียม
bulletแผนที่ทางหลวง
bulletภาพเก่าๆ ของหัวใจใหม่ๆ
dot
ช่องทางส่งข้อมูล
dot
bulletทาง E-mail
bulletปฏิบัติการ "อีราโทสทีเนส" วัดเส้นรอบวงโลกด้วยไม้แท่งเดียว




Operation Rahu Episode I measuring earth to moon วัดระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ ในปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง

 

ปฏิบัติการ "ราหูอมจันทร์".....วัดระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ "Operation Rahu Episode I"

          วันที่ 15 เมษายน 2557 เกิดปรากฏการณ์ "จันทรุปราคาเต็มดวง" ที่ทวีปอเมริกาเหนือ เผอิญผมอยู่ที่บ้าน Broken Arrow รัฐ Oklahma USA จึงได้โอกาสสังเกตการณ์ ถ่ายภาพและเก็บข้อมูลสำหรับคำนวณระยะทางจากโลกไปยังดวงจันทร์ โดยใช้ภูมิปัญญาวิชาดาราศาสตร์และคณิตศาสตร์ของกรีกโบราณสองพันกว่าปีที่แล้ว

 

 

คืนวันที่ 14 ต่อเนื่องถึง 15 เมษายน 2557 ผมอยู่ที่บ้าน Broken Arrow รัฐ Oklahoma สหรัฐอเมริกา ทราบมาก่อนแล้วว่าคืนนี้จะเกิดปรากฏการณ์ "จันทรุปราคาเต็มดวง" ราวๆหลังเที่ยงคืน 

 

 

      จันทรุปราคาเกิดขึ้นได้อย่างไร

          ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เรียกว่า "จันทรุปราคา" หรือ "จันทรคาส" มาจากรากศัพท์ภาษาสันสกฤต "Chandra Grahan" chandra = ดวงจันทร์ Grahan = คราส หรือ เงา ถ้าดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ โคจรมาอยู่ในแนวเส้นตรงเดียวกัน เงาของโลกจะบดบังดวงจันทร์จนมืดมิดชั่วระยะเวลาหนึ่ง คนอินเดียและคนไทยเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "ราหูอมจันทร์" (ท่านที่สนใจที่มาของเรื่องราหูอมจันทร์ โปรดอ่านในคอลั่มอินเดียน่าโจนส์)

 

 

ปรากฏการณ์จันทรุปราคาจะต้องเกิดในวันพระจันทร์เต็มดวง ตามปกติดวงจันทร์จะโคจรเข้าไปอยู่ด้านหลังของโลกแต่อยู่คนละระนาบทำให้มุมมองจากโลกเห็นด้านสว่างที่สะท้อนแสงอาทิตย์แบบเต็มดวง แต่ถ้าดวงจันทร์เข้าไปอยู่ด้านหลังของโลกและเผอิญอยู่ในระนาบเดียวกันทำให้ถูกเงาของโลกบดบัง จึงเกิด "จันทรุปราคา" ซึ่งมีทั้งเต็มดวง และบางส่วน

 

  

 เงาของโลกมีสองลักษณะคือ เงามืด (Umbra) และเงามัว (Penumbra) การเกิดจันทรุปราคาเต็มดวง หรือจันทรุปราคาบางส่วน ดวงจันทร์ต้องเข้าไปอยู่ในโซนของเงามืด

 

 

งามืดของโลก (หรือของวัตถุใดๆก็ตาม) จะมีความยาวเท่ากับ 108 เท่า ของเส้นผ่าศูนย์กลาง ในที่นี้ผมใช้ข้อมูล "เส้นผ่าศูนย์กลางของโลก" จาก "ปฏิบัติการอีราโต้สทีเนส" เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2555 ระหว่างปราสาทภูเพ็ก กับปราสาทบายน (อ่านรายละเอียดในเว้ปไซด์) เพื่อคำนวณหาเส้นผ่าศูนย์กลางของโลก และคำนวณหาความยาวของเงามืด (Umbra) ได้เท่ากับ 1,299,672 กม.

 

  

 ปฏิบัติการ "อีราโต้สทีเนส" เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2555 ระหว่างปราสาทภูเพ็ก สกลนคร ประเทศไทย กับปราสาทบายน เมืองเสียมราช ประเทศกัมพูชา ได้เส้นรอบวงโลกเท่ากับ 37,823 กม. (อ่านรายละเอียดในคอลั่มปราสาทภูเพ็ก)

 

 

บรรยากาศตอนเย็นวันที่ 14 เมษายน 2557 ดวงจันทร์ขึ้นเต็มดวงสวยงามเหนือท้องฟ้าเมือง Broken Arrow (Tulsa) Oklahoma USA

 

ระหว่างรอเวลาให้ราหูเข้ามาอมจันทร์ ถือโอกาสถ่ายรูปดาวอังคารที่โคจรเข้ามาใกล้โลกเป็นการอุ่นเครื่อง

 

แสดงวงโคจรของดาวอังคารที่เข้ามาใกล้โลก

 

ปรากฏการณ์ "ราหูอมจันทร์" ครั้งนี้เกิดขึ้นในราศีหญิงสาว (Zodiac Virgo) โดยมีดาวฤกษ์ประจำราศีชื่อ Spica อยู่ใกล้ดวงจันทร์

 

เวลาท้องถิ่นของรัฐ Oklahoma USA 12:58 น. วันที่ 15 เมษายน 2557 ราหูเริ่มแผลงฤทธิ์

 

ตีหนึ่งกว่าๆกินเข้าไปประมาณครึ่งดวง

 

ประมาณตีสองดวงจันทร์เกือบมืดหมด ที่เห็นเป็นสีแดงช้ำๆ (copper color) เพราะมีแสงสะท้อนจากโลกไปที่ดวงจันทร์ ประกอบกับแสงที่มองเห็นต้องผ่านชั้นบรรยากาศของโลก มีฝุ่นละอองและความชื้น ทำให้มองเห็นเป็นสีดังกล่าว ภาษาดาราศาสตร์เรียกว่า "พระจันทร์สีเลือด" (Blood Moon) 

 

02:06 มืดเต็มดวง (Total lunar eclipse)

 

 

ดวงจันทร์เริ่มโผล่ออกมาจากเงามืด เวลา 03:24 น.

 

ออกมาได้เกือบครึ่งดวง

 

แสดงเฟสขั้นตอนของราหูอมจันทร์ (ตามเวลามาตรฐานสากล Universal Time: UT) 

 

       นักดาราศาสตร์ชาวกรีกเมื่อสองพันกว่าปีที่แล้ว......ใช้ปรากฏการณ์ "ราหูอมจันทร์เต็มดวง" คำนวณระยะทางจากโลกไปดวงจันทร์

          เริ่มต้นที่นักดาราศาสตร์ชื่อ "อีราโต้สทีเนส" (Eratosthenes) ท่านใช้มุมดวงอาทิตย์ที่เมืองอเล็กซานเดรีย กับเมืองซาอีน คำนวณเส้นรอบวงของโลกได้อย่างไม่ยากนัก (อ่านรายละเอียดในคอลั่มปราสาทภูเพ็ก และเปิดโลกวิทยาศาสตร์) เมื่อได้ระยะทางเส้นรอบวงก็พลิกสูตรคณิตศาสตร์คำนวณหาเส้นผ่าศูนย์กลางโลกได้อย่างง่ายดายโดยใช้สูตรปีธากอรัส 2PiR = เส้นรอบวง 

 

ผลการคำนวณเส้นรอบวงโลกของท่าน "อีราโต้สทีเนส"  (276 - 194 BC) เป็นต้นแบบนำไปสู่การคำนวณระยะทางระหว่างโลกกับดวงจันทร์

 

          นักดาราศาสตร์ชาวกรีกอีกท่านหนึ่ง "อรีสตาชุส แห่งเมืองซาโมส" (Aristarchus of Samos 310 - 230 BC) ใช้ข้อมูลเส้นผ่าศูนย์กลางของโลกไปเข้าสูตรคำนวณระยะทางจากโลกไปถึงดวงจันทร์ โดยใช้การจับเวลาเคลื่อนตัวของดวงจันทร์ผ่านเงาดำมืดของโลกในปรากฏการณ์ "จันทรุปราคาเต็มดวง" ท่านอรีสตาชุสสามารถบอกได้ว่าดวงจันทร์ห่างจากโลก 240,000 ไมล์ หรือ 384,000 กิโลเมตร ซึ่งใกล้เคียงกับข้อมูลขององค์การนาซ่าแห่งสหรัฐอเมริกา 385,000 กิโลเมตร คลาดเคลื่อนไปเพียง 0.26 % เท่านั้น

 

 

         

          ลองมาดูว่าท่าน "อรีสตาชุส" คำนวณระยะทางระหว่างดวงจันทร์กับโลกโดยใช้ปรากฏการณ์ "จันทรุปราคาเต็มดวง" ได้อย่างไร

          1. ท่านรู้ว่าเงามืดของโลก (Umbra) ในอวกาศเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมแหลม ยาวเท่ากับ 108 เท่า ของเส้นผ่าศูนย์กลางโลก เมื่อนำข้อมูลขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางโลกจากท่านอีราโต้สทีเนส 8,000 ไมล์ มาคูณกับ 108 = 864,000 ไมล์ แสดงว่าเมื่อเกิดปรากฏการณ์จันทรุปราดวงจันทร์จะต้องอยู่ที่ใดที่หนึ่งในระยะทางของเงามืดนี้  

 

เงามืด (Umbra) ของโลก และดวงจันทร์ เป็นรูปสามเหลี่ยมมุมแหลมมีความยาว 108 เท่าของขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 

           

          2. ปรากฏการณ์ "สุริยุปราคาเต็มดวง" ทำให้รู้ว่าเงามืดของดวงจันทร์ก็ยาวมาถึงพื้นโลกเช่นกัน และเงามืดนี้ก็มีรูปร่างเป็นสามเหลี่ยมมุมแหลมเหมือนกับเงามืดของโลก สามารถเรียกได้ว่าเป็น "สามเหลี่ยมคล้าย" เพียงแต่ต่างกันที่ขนาดเท่านั้น และการที่ดวงจันทร์สามารถบดบังดวงอาทิตย์จนมืดมิดได้ทั้งดวง (Total solar eclipse) เนื่องมาจากขณะนั้นตำแหน่งของดวงจันทร์เป็น "ภาพเสมือน" ขนาดเท่ากับดวงอาทิตย์ เปรียบประหนึ่งเส้นผมบังภูเขาได้  

 

 

เงามืด (Umbra) ของดวงจันทร์ก็มีลักษณะเดียวกันกับเงามืดของโลก 

 

          3. ท่าน "อรีสตาชุส" จึงสามารถสร้างภาพ "เรขาคณิต" ของปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง โดยใช้หลักการของ "สัดส่วน สามเหลี่ยมรูปคล้าย" โดยตั้งสมมุติฐานว่าเงามืดของดวงจันทร์ยาวลงมาถึงโลกดังภาพ 

 

 

 

           

           3.1 กำหนดให้เส้นตรง EC เป็นระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์

           3.2 เส้น FE เป็นเส้นผ่าศูนย์กลางเงามืดของโลกที่ดวงจันทร์ต้องเคลื่อนตัวผ่านระหว่างปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง และเส้น ED เท่ากับเส้นผ่าศูนย์กลางของดวงจันทร์

           3.3 มุม FAE = มุม ECD เพราะเป็นสามเหลี่ยมรูปคล้าย จากการจับเวลา (เข้าใจว่าท่านใช้นาฬิกาทราย) การเคลื่อนตัวของดวงจันทร์ตั้งแต่เริ่มเข้าแตะเงามืดจนกระทั้งออกจากเงามืดทั้งดวง ท่าน "อรีสตาชัส" พบว่าขนาดของดวงจันทร์ (ED) กับเส้นผ่าศูนย์กลางเงามืด (FE) มีอัตราส่วน 1 : 2.5 หรือ ED : FE = 1 : 2.5 

          3.4 ในเมื่อสามเหลี่ยมทั้งสองรูป AFE กับ ECD เป็นสามเหลี่ยมรูปคล้าย เส้นตรง EC กับ AE จึงมีเป็นสัดส่วน EC : AE = 1 : 2.5 ในทำนองเดียวกัน EC + AE = 1 + 2.5 = 3.5 ดังนั้นจึงทำให้เส้นตรง AC มีความยาว = 3.5 ส่วน  ยังผลให้ EC = 1 ส่วน จากความยาวทั้งหมดของ AC 3.5 ส่วน

          3.5 ผลของการคำนวณจากข้อที่ 1. ทราบว่า AC = 864,000 ไมล์ (ความยาวเงามืดของโลก) ดังนั้น EC = 864,000 ไมล์ หารด้วย 3.5 ผลลัพท์ออกมาเป็น 240,000 ไมล์ หรือ 384,000 กิโลเมตร

          3.6 ท่าน "อรีสตาชัส" เมื่อสองพันกว่าปีที่แล้วสามารถคำนวณระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ได้ตัวเลข 384,000 กิโลเมตร เมื่อเปรียบเทียบกับผลการคำนวณด้วยตัวช่วยสุดแสนไฮเทคอย่างดาวเทียมกับคอมพิวเตอร์รุ่นทันสมัยได้ตัวเลข 385,000 กิโลเมตร มีความคลาดเคลื่อนเพียง 0.26 % เท่านั้น

 

   

       ปฏิบัติการ "ราหูอมจันทร์" 15 เมษายน 2557 

          คราวนี้มาถึงหน้าที่ของผมในการคำนวณระยะทางจากโลกไปยังดวงจันทร์ คืนวันที่14 ต่อเนื่องถึง 15 เมษายน ภายใต้ปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง (total lunar eclipse) ผมอยู่ที่บ้านเมือง Broken Arrow รัฐ Oklhoma สหรัฐอเมริกา ทราบข้อมูลล่วงหน้าว่าจะดวงจันทร์เริ่มเข้าสู่เงามืดของโลก (Umbra) ตั้งแต่ 12:58 น. เวลาท้องถิ่น และจะสิ้นสุดเวลา 04:33 น. โดยเปรียบเทียบการจับเวลาด้วยนาฬิกาข้อมือของผมกับข้อมูลของสมาคมดารศาสตร์แห่งรัฐโอคลาโฮม่า สรุปได้ข้อยุติ ดังนี้ 

12:58 น. ดวงจันทร์เริ่มแตะเข้าเงามืด

02:06 น. ดวงจันทร์เข้าเงามืดหมดทั้งดวง

03:24 น. ดวงจันทร์เริ่มโผล่ออกจากเงามืด

04:33 น. ดวงจันทร์ออกจากเงามืดทั้งดวง  

 

แสดงแผนที่บริเวณที่มองเห็น "จันทรุปราคาเต็มดวง" ในคืนวันที่ 14 - 15 เมษายน 2557 ได้แก่ทวีปอเมริกาเหนือ อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ฝั่งตะวันตก กับเกาะต่างๆในมหาสมุทรแปซิฟิก

 

ทดสอบความพร้อมของกล้องถ่ายรูปเตรียม "ปฏิบัติการราหูอมจันทร์" ท่ามกลางอากาศหนาวจัดที่หน้าบ้าน เมือง Broken Arrow, Oklahoma State USA ที่นั่นเป็นคืนวันที่ 14 ต่อเนื่องถึง15 เมษายน เป็นฤดูใบไม้ผลิตกำลังจะย่างเข้าฤดูร้อนแต่อากาศก็หนาวจัดถึงอุณหภูมิติดลบ ปฏิบัติการราหูของผมจึงลำบากมากต้องวิ่งเข้าวิ่งออกตลอดเวลาเพราะทนหนาวนานๆไม่ไหวต้องเข้ามารับไออุ่นจากเครื่องทำความร้อนในตัวบ้านเป็นช่วงๆ ดีไม่ดีจะแข็งตายอยู่นอกบ้านกลายเป็นขึ้ปากชาวอเมริกันผิวดำที่คนไทยเรียกเขาว่า "พี่มืด" พวกเขาอาจจะวิจารณ์ในภาษาท้องถิ่นว่า "อยู่ดีไม่ว่าดี รนหาเรื่องเองนี่หว่า" (serve you guy right)   

 

 ผมใช้ข้อมูลการเคลื่อนตัวดวงจันทร์จากเว้ปไซด์ของสมาคมดาราศาสตร์แห่งรัฐโอคลาโฮม่า เพื่อสอบเทียบกับนาฬิกาข้อมือปรากฏว่ามีความใกล้เคียงกันมากต่างกันเพียงระดับวินาที

 

 

 ผมใช้ข้อมูลในการคำนวณ ดังนี้

          1. ดวงจันทร์ เริ่มแตะเงามืด phase 1 เมื่อเวลา 12:58 น. และเข้าสู่เงามืดจนมิดทั้งดวง phase 2 เวลา 02:06 น. แสดงว่ากินเวลา 68 นาที หมายความว่าการเคลื่อนตัวเท่ากับความยาวเส้นผ่าศูนย์กลางของดวงจันทร์ใช้เวลา 68 นาที กำหนดให้ ED = 68 

          2. ดวงจันทร์ออกจากเงามืดทั้งดวง phase 3 เวลา 04:33 น. เมื่อคิดตวามต่างของเวลาระหว่างเข้าสู่เงามืดทั้งดวง phase 2 กับ phase 3 เท่ากับ 147 นาที กำหนดให้ FE = 147

          3. คิดสัดส่วน ED : FE = 68 : 147 ได้ผลลัพท์ 2.1617

 

 

 

                  4. นำสัดส่วน 1:2117 มาใช้กับ EC : AE จะได้สัดส่วนความยาว EC = 1 และ AE = 2.1617 ดังนั้นเส้น AC = EC + AE = 3.1617 และสัดส่วน EC : AC = 1 : 3.1617 

          5. ตามหลักฟิสิกซ์ดาราศาสตร์เงาของโลกในอวกาศ AC = 108 เท่าของเส้นผ่าศูนย์กลางของโลก ในที่นี้ใช้ข้อมูลการคำนวณเส้นรอบวงโลก 37,823 กม. จากปฏิบัติการ "อีราโต้สทีเนส" ระหว่างปราสาทภูเพ็ก สกลนคร ประเทศไทย กับปราสาทบายน เมืองเสียมราช ประเทศกัมพูชา เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2555 (อ่านรายละเอียดในคอลั่มเดียวกันนี้) เข้าสูตร 2PiR = 37,823 กม. ได้ความยาวเส้นผ่าศูนย์กลางโลก = 12,034 กม.

          6. ความยาวเงามืดของโลกเท่ากับ 108 x 12,034 = 1,299,672 กม. ในที่นี้ AC = 1,299,672 กม. ดังนั้น EC = 1,299,672 / 3.1617 = 411,067 กม. แสดงว่าจากปฏิบัติการราหูอมจันทร์ในค่ำคืนนี้ได้ค่า ระยะทางจากโลกไปดวงจันทร์ 411,067 กม.

 

 

การคำนวณทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนจบสามารถสรุปสั้นๆได้ดังภาพนี้แหละครับ          

           

          7. เปรียบเทียบกับระยะทางจริงๆขององค์การนาซ่า 385,000 กม (mean distance) ความคลาดเคลื่อนของ "ปฏิบัติการราหูอมจันทร์" มีค่า 6.77 % say 7 % แสดงว่าผมแพ้ท่าน Aristarchus of Samon 230 BC ที่มีค่าความคลาดเคลื่อนเพียง 0.26 %

          อนึ่งวงโคจรของดวงจันทร์ไม่ได้เป็นวงกลมเสียทีเดียว ทำให้ระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์มีส่วนที่ต่างกัน ดังนี้

          ระยะทางเฉลี่ย (mean distance) 385,000 Km

          ระยะใกล้ที่สุด (perigee) 356,400 - 370,400 Km

          ระยะไกลที่สุด (apogee) 404,000 - 406,700 Km

 

 

 

 

           นอกจากปัจจัยความคลาดเคลื่อนข้างต้นแล้ว ยังมีความคลาดเคลื่อนที่พัวพันมาจาก "ปฏิบัติการอีราโต้สทีเนส" ระหว่างปราสาทภูเพ็ก สกลนคร ประเทศไทย กับปราสาทบายน เมืองเสียมราช ประเทศกัมพูชา เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2554 ซึ่งมีความคลาดเคลื่อนของเส้นรอบวงโลกประมาณ 5% ดังนั้น ถ้านำความคลาดเคลื่อนของปฏิบัติการทั้งสองมารวมกันก็ยังผลให้เกิดความคลาดเคลื่อนใน "ปฏิบัติการราหู" ครั้งนี้อย่างที่ท่านเห็น 

           อย่างไรก็ตามถ้าผมจะแก้ตัวใหม่ก็ต้องไปปฏิบัติการที่ประเทศนิวซีแลนด์ หรือฝั่งตะวันตกของประเทศออสเตเรีย วันที่ 8 ตุลาคม 2557 หรือไม่ก็ต้องกลับมาที่บ้านอเมริกาอีกครั้งวันที่  28 กันยายน 2558 ผมตรวจดูตารางการเกิด "จันทรุปราคาเต็มดวง" แล้ว ประเทศไทยต้องรอไปถึงปี พ.ศ. 2561 (2018) ในปีนั้นพี่ไทยอย่างเราๆท่านๆจะได้ชม "ราหูอมจันทร์เต็มดวง" ถึงสองครั้ง 

          8 Oct 2014  New Zealand, East Australia, Alaska, Canada

              28 Sep 2015 North America, South America and Europe

          31 Jan 2018 Thailand

                28 July 2018  Thailand (เป็นฤดูฝนไม่แน่ใจว่าท้องฟ้าจะเปิดหรือไม่) 

 

ผมได้ประสานงานล่วงหน้ากับพรรคพวกที่เกาะทัสมาเนีย ประเทศออสเตเรีย ชื่อ Mr.Ken White พี่แกเป็นสมาชิกของสโมสรโรตารีสากลที่เมืองนั้น (เหมือนกับผมเป็นสมาชิกสโมสรโรตารีสากลที่สกลนคร) ผมได้ขอให้แกช่วยหานักดาราศาสตร์มาร่วมปฏิบัติการโดยถ่ายภาพและจับเวลาของดวงจันทร์ และส่งข้อมูลให้ผมทางอีเมล์ในคืนวันที่ 8 October 2014 ผมจะเข้าสูตรคำนวณอยู่ในหน้าจอคอมพิวเตอร์ที่สกลนคร ประเทศไทย นับว่าเป็นปฏิบัติการดาราศาสตร์ข้ามทวีปเป็นครั้งสำคัญ

 

ราหูจะเริ่มอมดวงจันทร์ตั้งแต่หัวค่ำเวลา19:53 น. วันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2561 และดวงจันทร์จะออกจากปากราหูกลับมาสว่างเต็มดวงอีกครั้งหนึ่งเวลา 21:07 น.

 

 ราหูจะเริ่มอมดวงจันทร์ตามเวลาในประเทศไทย 02:32 น. วันเสาร์ที่ 28 กรกฏาคม พ.ศ. 2561 และดวงจันทร์กลับมาสุกสว่างเต็มดวงอีกครั้งเวลา 04:13 น. อนึ่งวันดังกล่าวจะตรงกับ "เข้าพรรษา" พอดี 

 

 

อุปกรณ์อย่างง่ายๆที่จะใช้ในการคำนวณระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ ในปรากฏการณ์ราหูอมจันทร์

 

 

           ผมหวังว่าเมื่อถึง ปี 2561 นักเรียนหลายคนคงอยากจะ "ปฏิบัติการราหูอมจันทร์" หรือ Operation Rahu 2018 แต่ก่อนจะถึงวันนั้นเราอาจต้องซ้อมมือกันก่อน เพื่อให้เกิดความพร้อม และทางที่ดีน่าจะเตรียมกล้องวิดีโอที่มีการบันทึกเวลา ถ่ายภาพการเคลื่อนที่ของดวงจันทร์ตั้งแต่ต้นจนจบเก็บไว้เพื่อฉายซ้ำและคำนวณย้อนหลังได้..........สวัสดีครับ  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 







Copyright © 2010 All Rights Reserved.
มูลนิธิเพื่อการพัฒนาผู้นำธุรกิจและชุมชน
The Foundation for Business and Community Leadership Development
โดย
นายอารีย์ ภู่สมบูญ
ประธานกรรมการมูลนิธิฯ