ReadyPlanet.com
dot
dot
แนะนำผู้เขียน
dot
bulletนายกสโมสรโรตารีสกลนคร ปีบริหาร 2556 - 2557
bulletสรรค์สนธิ บุณโยทยาน
dot
สากกะเบือยันเรือรบ กับปราสาทภูเพ็ก สกลนคร
dot
bulletปฏิบัติการวันสิ้นโลกภาค 2 ข้ามทวีป ปราสาทภูเพ็ก สกลนคร VS ปีรามิดเผ่ามายา เม็กซิโก
bulletพระพุทธรูปศิลปะขอมซ่อนอยู่ใต้โพรงหินที่ปราสาทภูเพ็ก.....สื่อถึงอะไร
bulletปฏิบัติการภูเพ็ก ดอนสวรรค์ พิสูจน์คำทำนายซินแส ฮวงจุ้ยเมืองสกล
bulletปฏิบัติการ "กาลิเลโอ" วัดความเร็วการหมุนของโลกที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletภูเพ็ก....เมกกะโปรเจค นครที่สาปสูญ
bulletปฏิบัติการวันสิ้นโลก 2012 ท้าพิสูจน์ที่ปราสาทภูเพ็ก สกลนคร
bulletความเป็นมาของปราสาทภูเพ็ก
bulletตลึง ! พบ “ฝายหินพันปี” กลางป่าภูเพ็ก
bulletวัดโลกทั้งใบ ไทย กัมพูชา ปฏิบัติการ "อีราโตสทีเนส" ข้ามประเทศ
bulletครบรอบ 10 ปี การค้นพบ "สุริยะปฏิทินพันปี" ปราสาทภูเพ็ก
bulletปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "เหมายัน" 21 -22 ธันวาคม ที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletเผยเทคนิคการออกแบบก่อสร้างปราสาทภูเพ็ก
bulletความเป็นมาของสุริยปฏิทิน
bulletพิสูจน์สุริยะวิถี กับปฏิทินมหาศักราชที่ปราสาทภูเพ็ก
bulletรับพลัง "สุริยันจันทรา" ประชันดาวหางแพนสตาร์
dot
เปิดโลกวิทยาศาสตร์
dot
bulletป่าเศรษฐกิจครอบครัวทางเลือกใหม่ win win ทั้งชาวบ้านและรัฐบาล
bulletEarth and Space Class
bulletOperation Chou Li Episode II (Measuring Earth's Tilt)
bulletOperation Rahu VII How far and how big is the sun
bulletวิเคราะห์ฤกษ์รัตนโกสินทร์ในมุมวิทยาศาสตร์
bulletOperation Rahu Episode VI How far and how big is the Moon
bulletปฏิบัติการพิมาย ชาตินี้มีครั้งเดียว Operation Phimai Once or Never
bulletนาฬิกาแดดโรงเรียนวิถีธรรม ม.ราชภัฏสกลนคร
bulletทำไมชาวมายาในเม็กซิโกจึงมีรูปร่างหน้าเหมือนคนเอเซีย
bulletปฏิบัติการชูหลี (Operation Chou Li) ยืนยันมุมเอียงโลก 23.5 องศา
bulletปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตรงศรีษะ (sun overhead)
bulletOperation Rahu 5 วัดระยะทางโลก - ดวงอาทิตย์
bulletOperation Rahu 4 วัดระยะทางโลก - ดวงจันทร์
bulletเกาะติดไปกับยาน New Horizons เผยความลับพลูโต "ดาวเคราะห์ลูกเมียน้อย"
bulletทำนาน้ำน้อยแต่ผลผลิตสูง เป็นไปได้หรือไม่ More Rice With Less Water?
bulletปฏิบัติการเวกัส 2558 "อีราโต้สทีเน้ส " ภาค 2 วัดโลกทั้งใบด้วยไม้แท่งเดียว
bullet21-22 มิถุนายน ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "ครีษมายัน" Summer Solstice กลางวันยาวที่สุดในรอบปี
bulletOperation Rahu Episode III 4 April 2015 วัดระยะทางโลกไปดวงจันทร์
bulletปฏิบัติการ "เจนัส" วัดมุมเอียงของโลก
bulletOperation Rahu Episode II สูตรใหม่คำนวณระยะทางโลกไปดวงจันทร์
bulletOperation Rahu Episode I measuring earth to moon วัดระยะทางจากโลกถึงดวงจันทร์ ในปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวง
bulletดางหาง ISON ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ปิดท้ายปี 2556
bulletมองหมากเม่าผ่านมิติดาราศาสตร์
bulletดาราศาสตร์ที่เราเห็น.....ล้วนเป็นภาพลวงตา
bulletเข้าพรรษาบางปีทำไมต้องเดือน 8-8
bulletประสบการณ์ตรงเรื่อง "ยูเอฟโอ" ผมคิดแบบวิทยาศาสตร์
bulletโลกล้านปีที่แอ่งสกลนคร
bulletวัดมุมเอียงของโลก...ด้วยไม้แท่งเดียว
bulletเกาะติดการค้นหาชีวิตบนดาวอังคาร กับยาน Curiosity
bulletหม้อหุงข้าวพลังแสงอาทิตย์ นวัตกรรมติดดิน
bulletนาฬิกาแดดต้นแบบมิติเวลาของมนุษยชาติ
bulletภาคปฏิบัติ....วัดโลกทั้งใบด้วยไม้แท่งเดียว
bulletการอบรมเชิงปฏิบัติการ "อีราโทสทีเนส"
bulletชวนครูไทย วัดโลกทั้งใบ ด้วยไม้แท่งเดียว
dot
จับประเด็นร้อน
dot
bulletฤาตำนานหนองหารล่ม.....จะกลายเป็นเรื่องจริง
bulletทำไมคนถึงอยากครอบครอง "ดอนสวรรค์" ในบึงหนองหาร สกลนคร
bulletกู้ "หนองหาร" ด้วยมือเรา.....เริ่มต้นที่บ้าน
bulletบทเรียนอันเจ็บปวดของเขื่อนในอเมริกา....ฤา จะสะท้อนสามแสนล้านบาทเพื่อจัดการน้ำของไทย
bulletโบราณวัตถุพันปีสกลนคร....อยู่ในภาวะเสี่ยงสูญหาย
bulletภัยมืดรุกชาวสกล...จากสาหร่ายพิษในหนองหาร
bulletกรมศิลปากรโยนหินถาม...เอกสารสิทธิ์ทับคูเมืองโบราณ จะออกทางไหน
bulletน้ำท่วม "ตัวเมืองสกล" บทเรียนที่น่าจะถึงเวลาสรุปเสียที
bulletพายุ "นกกระเตน" ทำเสียหายสวนยางเมืองสกล
bulletฤา...นโยบาย 300 บาท จะช่วยบรรเทาปัญหา “หัวดำออก หัวหงอกเลี้ยง”
dot
อินเดียน่าโจนส์ (ภาคสรรค์สนธิ)
dot
bulletAdventure Tourism (Search-Found-Selfie) ลุยป่าค้นหาขอมพันปี
bulletBig Project Tourism SNO
bulletTourism Project Proposal
bulletยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวเส้นทาง "ราชมรรคา"
bulletThe Riddle of Ayutthaya
bulletOperation Bhishma 2016 ปฏิบัติการดาราศาสตร์ข้ามทวีป ..... การหมุนรอบตัวเองและวงโคจรของโลกยังคงปกติหรือไม่?
bulletทำไมวันปีใหม่ต้องเป็น 1 มกราคม? Why does the new year begin on January 1 ?
bulletผลการดูงานสหกรณ์การเกษตรประเทศไต้หวัน 23 - 26 สิงหาคม 2559
bulletSt.Peter's Fish โปรโมทการท่องเที่ยวและสร้างอาชีพใหม่....สกลนคร
bulletประกาศิตเทพเจ้ากูกูลข่าน The Return of God Kukulkan
bulletปฏิบัติการดาราศาสตร์ข้ามทวีป Operation Transcontinental Equinox 2016
bulletวางผังเมืองเชียงใหม่ด้วยวิธีดาราศาสตร์
bulletกุมภาพันธ์ ปี "อธิกสุรทิน" ทำไมต้อง 29 วัน
bulletมองผ่านประตูพระธาตุพนมในอีกมุม
bulletจับพิรุธรูปสลักหินอ่อน "กษัตริย์เดวิท" ที่เมืองฟอร์เรนซ์
bulletย้อนอดีตกรุงเก่าอยุธยา ถือฤกษ์ "รามนะวามิ"
bulletท่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ "โสมสูตร" ที่ปราสาทขอมในกัมพูชาหายไปไหนหมด
bulletอาทิตย์ตั้งฉากกับพุทธสถานชื่อดังในวันวิสาขบูชาโลก
bulletประตูเมืองโบราณสกลนครอยู่ตรงไหน
bulletTourism Gimmick
bulletปราสาทพิมายในมุมมองวิทยาศาสตร์
bulletมองปราสาทขอม ในแง่มุมดาราศาสตร์ การเมือง และความเชื่อ โดยนักรบออนไลน์ กับไกด์มืออาชีพ
bulletตรุษจีน ตรุษเวียต ตรุษไทสกล และบุญเบิกฟ้า
bulletปริศนา "ปราสาทบายน" ฤา.....มนุษยชาติจะผ่านพ้นความขัดแย้ง
bulletประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพาน ทำไมต้องใช้ชื่อว่า "วิสาขะ"
bulletราหู.....น้ำอมฤต.....สนามบินสุวรรณภูมิ
bulletอาณาจักร "ทวารวดี" ทำไมจึงล่มสลาย
bulletไขประตูสู่อดีตพระธาตุเชิงชุม ...... ในอีกมุมมอง
bullet"มาฆบูชา" ทำไมต้องใช้ชื่อนี้
bullet"ทัชมาฮาล" ในมุมมองดาราศาสตร์
bulletคำสอนพุทธองค์เปล่งประกายอีกครั้งในดินแดนภารตะ
bulletเมือง "สารนาท" ที่มาแห่งวันอาสาฬหบูชา
bulletพระธาตุดุม....ในอีกมุมมอง
bulletถอดจารึกขอม "ภูถ้ำพระ" ทำไมพระพุทธรูปไปอยู่ที่นั่น
bulletแกะรอย "สุริยะเทพ" ที่ปราสาทพนมบาเค็ง
bulletหนองหารหลวงเมืองหน้าด่าน ยันกับอาณาจักรจาม
bulletถอดความศิลาจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พบ "ฤกษ์อโรคยาศาล"
bulletมุมมองใหม่ "สะพานขอม" ฝายทดน้ำชลประทาน
bulletปราสาทหินพิมาย กับสามเหลี่ยมพุทธมหายาน
bulletจากพระธาตุเชิงชุม ถึงพุทธคยา
bulletปราสาทขอมเมืองสกล.....เอาหินมาจากไหน ?
bulletไขความลับปราสาทนารายณ์เจงเวง
bulletถอดรหัสขอมพันปี 80 องศา พบราศีเมษ
bulletหลากมิติอารยธรรม 4 ยุค "บ้านท่าวัด" ริมหนองหาร สกลนคร
bulletไขปริศนาปราสาทพนมรุ้ง
bullet13 เมษายน 2551 วันสงกรานต์ จริงหรือ ?
bullet21 มี.ค. 51 ปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ของโลก
bulletตำนานวันปีใหม่ มิติแห่งกาลเวลาของมนุษยชาติ
bulletเข้าพรรษา ปี 2550 ทำไมต้องมีเดือนแปดสองหน
bulletมหาสงกรานต์ 13–15 เม.ย.
bulletDownload ภาคสรรค์สนธิ
bulletปฏิบัติการอีราโตสทีเนสวัดโลกทั้งใบ ด้วยไม้แท่งเดียว
dot
รายการการศึกษาที่น่าสนใจ
dot
bulletความรู้เรื่องพระไตรปิฎก
bulletวัดอภัยสมุทร
bulletสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน
dot
คอลัมน์กิตติมศักดิ์
dot
bulletบ่าวคำหอม ล่ะเบ๋อ
bulletอินเดียน่าโจนส์ (ภาคสรรค์สนธิ)
dot
เว็บที่เกี่ยวข้อง
dot
bulletจังหวัดสกลนคร
bulletเทศบาลเมืองสกลนคร
bulletม.ราชภัฏสกลนคร
bulletจดหมายเหตุเมืองสกลนคร
bulletเทศบาลเมืองนครพนม
bulletเทศบาลตำบลอากาศอำนวย
bulletศูนย์ประติมากรรมกรุงเทพ
bulletweb thaiNGO
bulletสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสกลนคร
dot
นานาสาระ
dot
bulletฝนหลวง
bulletรวมชีวประวัติ ปฏิปทา คติธรรมคำสอนพระกรรมฐาน
bulletฐานรากเศรษฐกิจพอเพียง
bulletบทความน่าสนใจ จากสื่อไทย
bulletรู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม
bulletพจนานุกรมภาษาอีสาน
bulletข้อคิดดีๆจากภาพยนต์
dot
ข้อมูลเกี่ยวกับขยะ
dot
bulletพลังงานจากขยะ
bulletตัวอย่างโครงการคัดแยกขยะ
dot
ข่าวประชาสัมพันธ์
dot
bulletข่าวสาร บ้านเฮา
bulletข่าว เด่นประเทศเพื่อนบ้าน
bulletช่าว สด ข่าวเด่น
bulletแวดวง BCL.
bulletประมวลภาพ โรตารีสกลนคร ไปทัวร์ยูนนาน
bulletชมรมส่งเสริมคนดีเมืองสกล
bulletกลุ่มศิลป์เพื่อชีวิต
bulletกิจกรรมกลุ่ม young
dot
มุมสุนทรียภาพ
dot
bulletแวดวง ศิลปะ
bulletท่องเที่ยว
bulletแผนที่ทางดาวเทียม
bulletแผนที่ทางหลวง
bulletภาพเก่าๆ ของหัวใจใหม่ๆ
dot
ช่องทางส่งข้อมูล
dot
bulletทาง E-mail
bulletปฏิบัติการ "อีราโทสทีเนส" วัดเส้นรอบวงโลกด้วยไม้แท่งเดียว




ถอดความศิลาจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พบ "ฤกษ์อโรคยาศาล"

 

เปิดประเด็นใหม่ถอดความศิลาจารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรขอมพบ "ฤกษ์อโรคยาศาล" โรงพยาบาลชุมชน

ถ้าจังหวัดสกลนครประกาศตัวเป็นเมืองแห่งสมุนไพร "พฤกษเวชนคร" ก็น่าจะถือฤกษ์ตามจารึกอโรคยาศาล โรงพยาบาลโบราณที่ใช้สมุนไพรบวกกับความเชื่อในการรักษาผู้ป่วย 

 

 

          หลายท่านคงเคยอ่านเรื่องราวของ "อโรคยาศาล" หรือโรงพยาบาลชุมชนที่สร้างในรัชสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรขอมราวต้นพุทธศตวรรษที่ 18 ในแง่มุมของวัตถุประสงค์การรักษาพยาบาลแก่ประชาชนผู้ทุกข์ยาก หรือแง่มุมของศิลปะในการก่อสร้าง ตลอดจนเรื่องของความเชื่อในเทพเจ้า คราวนี้ผมจะขอเปิดประเด็นใหม่เกี่ยวกับข้อความปรากฏในจารึกหน้าที่ 3 บรรทัด 7- 8 กล่าวว่า

         "ทุกปี สิ่งเหล่านี้ควรถือเอาจากคลังของพระราชาสามเวลา แต่ละอย่างควรให้ในวันเพ็ญ เดือนไจตระ และพิธีสารท ในกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ" (จากคำแปลเป็นภาษาไทยโดยผู้เชี่ยวชาญกรมศิลปากร) 

 

ปกหน้าของหนังสือ "จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7" 

 

ปกในหนังสือ "จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7" มีลายเซ็นของผมระบุว่าซื้อที่กรุงเทพเมื่อ 7 Dec 2001

 

ภาพถ่ายหลักศิลาจารึกพบที่ปราสาทตาเมียนโตจ ของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 เกี่ยวกับเรื่องราวอโรคยาศาล

 

คำแปลภาษาไทยในโศลกที่ 3 กล่าวว่า ...... สิ่งบูชานี้พึงรับได้จากคลังของพระราชาสามเวลา แต่ละอย่างควรให้ในวันเพ็ญเดือนไจตระ และในพิธีศารท ในกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ

 

           ผมวิเคราะห์ได้ความหมายว่า การเบิกของเข้าโรงพยาบาลในแต่ละปีต้องกระทำใน "วันเพ็ญ เดือนไจตระ" ตามปฏิทินมหาศักราชที่ใช้อยู่ในอาณาจักรขอม เดือนไจตระเป็นเดือนเริ่มต้นของปี (เหมือนเดือนมกราคมของปฏิทินปัจจุบัน) เมื่อรวมความหมายของข้อความ "วันเพ็ญ" และ "พิธีสาทร" และ "ในกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ" ทำให้เห็นภาพชัดเจนว่า การเบิกของจากท้องพระคลังจะต้องเริ่มต้นนับจากวัน "วสันตวิษุวัต" กลางวันเท่ากับกลางคืน และดวงอาทิตย์ขึ้นที่ทิศตะวันออกแท้ (Vernal equinox) ปัจจุบันตรงกับวันที่ 21 มีนาคม และรอคอยให้ถึงปรากฏการณ์ "วันเพ็ญ" (ขึ้น 15 ค่ำ) ซึ่งตอนนั้นดวงอาทิตย์จะเริ่มคล้อยไปทางทิศเหนือแล้ว เทียบกับปฏิทินปัจจุบันก็คงอยู่ในราวๆปลายเดือนมีนาคม และต้นหรือกลางเดือนเมษายน แสดงว่าอาณาจักรขอมใช้ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ดังกล่าวเป็นตัวชี้วันเริ่มต้นของ "ปีงบประมาณ" ให้มีการเบิกจ่ายสิ่งของจากท้องพระคลังไปใช้ในกิจการต่างๆ ด้วยเหตุผลนี้อโรคยาศาลจำนวนมากจึงหันหน้าเข้าทิศตะวันออกแท้ หรือทิศตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้ตรงกับปรากฏการณ์ "วิษุวัต" และ "วันเพ็ญ" แห่งเดือน "ไจตระ และพิธีศารท"

           อนึ่ง จารึกยังกล่าวถึง "พิธีสาทร" ผมตีความว่าหมายถึง "ศารทวิษุวัต" (autumnal equinox) กลางปีของปฏิทินมหาศักราช ปัจจุบันตรงกับวันที่ 23 กันยายน ดังนั้นเมื่อรวมกับประโยค "เมื่อกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ" น่าจะหมายถึง ...... ขึ้น 15 ค่ำ ก่อนวันที่ 23 กันยายน  

           ดังนั้น เมื่อรวมความทั้งประโยคของจารึกที่กล่าวว่า  "วันเพ็ญเดือนไจตระ และในพิธีศารท ในกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ"

           น่าจะหมายถึงการให้เบิกสิ่งของจากคลังหลวงปีละ 2 ครั้ง ได้แก่

           ครั้งที่ 1 ขึ้น 15 ค่ำ หลังวสันตวิษุวัต (21 มีนาคม)

        ครั้งที่ 2 ขึ้น 15 ค่ำ ก่อนศารทวิษุวัต (23 กันยายน) 

        ผมเป็นนักเรียนเก่าจากประเทศอินเดียเรียนอยู่ที่ Wilson College Bombay University 1969 - 70 และ Punjab Agricultural University 1970 - 74 จึงคุ้นเคยกับปฏิทินมหาศักราช (Saka Calendar) เป็นอย่างดีเพราะเป็นของปฏิทินราชการอินเดีย

         

ปฏิทินมหาศักราช มีเดือนไจตระ (Chaitra) เป็นเดือนแรกของปี และวันที่ 1 ของเดือนนี้ตรงกับปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "วสันตวิษุวัต" (vernal equinox) กลางวันเท่ากับกลางคืน ปัจจุบันตรงกับวันที่ 21 มีนาคม ปฏิทินมหาศักราชก็ใช้ในยุคอาณาจักรสุโขทัย 

 

ไดอารี่ของ Punjab Agricultural University India 1974 ที่ผมใช้ขณะเป็นนักศึกษาปี 4 (Final Year) ก็ระบุวันที่ 1 เดือน Chetra (Chaitra) ตรงกับ 22 March 1974 (normal year เดือน Chetra มี 30 วัน) เป็นวันขึ้นปีใหม่ของศักราช 1896 (Saka 1896)   

 

ดวงอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ

 

 

ดวงอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือในวันเพ็ญเดือนไจตระ

 

วันเพ็ญแห่งเดือนไจตระ

 

ปฏิทินมหาศักราช ที่วันแรกของเดือนไจตระเป็นวันปีใหม่ ตรงกับปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "วสันตวิษุวัต" กลางวันเท่ากับกลางคืน เทียบกับปฏิทินปัจจุบันตรงกับวันที่ 21 หรือ 22 มีนาคม (ถ้าปีใดมี 366 วัน เดือนไจตระจะมี 31 วัน ก็ให้ตรงกับ 21มีนาคม)  

 

 

แผนที่แสดงตำแหน่งที่ตั้งของปราสาทอโรคยาศาลบ้านพันนา ที่บ้านพันนา ต.พันนา อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนคร ทางทิศใต้ของถนนหลวงสกลนคร อุดรธานี (ทางหลวงหมายเลข 22) 

 

ปราสาทซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโรงพยาบาลในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ซึ่งนักโบราณคดีเรียกชื่อว่า อโรคยาศาล ซึ่งทั่วราชอาณาจักรมีจำนวนทั้งสิ้น 102 แห่ง และหนึ่งในนั้นอยู่ที่ บ้านพันนา ต.พันนา อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนคร 

 

ปราสาทของอโรคยาศาลสร้างด้วยวัสดุศิลาแลงเป็นส่วนใหญ่และมีเพียงบางส่วนเป็นหินทราย ส่วนอาคารอื่นๆสร้างด้วยไม้จึงพุพังไปตามกาลเวลาไม่เหลือให้เห็นแม้แต่อาคารเดียว 

 

ตามสภาพที่เห็นอยู่ในปัจจุบันไม่มีรูปสลักเหลืออยู่ เข้าใจว่ารูปสลักเหล่านั้นเป็นวัสดุปูนฉาบ (Stucco) ซึ่งผุพังและหลุดไปตามกาลเวลา ในภาพนี้เข้าใจว่าเป็นร่องรอยที่เหลืออยู่ของปูนฉาบ

 

สระน้ำด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของอโรคยาศาลบ้านพันนา

 

คปุระของปราสาทบ้านพันนา

 

 สภาพภายในตัวปราสาทที่ปรากฏในปัจจุบัน

 

ฐานที่ตั้งของรูปเคารพอย่างใดอย่างหนึ่งภายในตัวปราสาทอยู่ในสภาพหักพัง

 

       ปราสาทของอโรคยาศาลบ้านพันนา ....... ในมุมมองดาราศาสตร์

           จากการสำรวจด้วยเข็มทิศแม่เหล็ก และอุปกรณ์ GPS พบว่าตัวปราสาทหันหน้าไปที่มุมกวาด 90 องศา จากทิศเหนือ (Azimuth 90) ตรงกับปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "วิษุวัต" (equinox) กลางวันเท่ากับกลางคืน ในวันนี้ดวงอาทิตย์ขึ้นที่ตำแหน่งทิศตะวันออกแท้และตกที่ทิศตะวันตกแท้ กลางวันเท่ากับกลางคืน ปัจจุบันตรงกับวันที่ 21 มีนาคม (วสันตวิษุวัต vernal equinox) และ 23 กันยายน (ศารทวิษุวัต autumnal equinox) ถ้าเป็นปฏิทินมหาศักราชก็ตรงกับวันแรกของเดือนไจตระและเดือนอัศวินะ ตามลำดับ  

 

 

           

              เปรียบเทียบกับอโรคยาศาลปราสาทตาพรม เกล (Ta Prohm Kel) ซึ่งอยู่ใกล้ๆกับปราสาทนครวัด ที่เมือง Siem Reap ประเทศกัมพูชา ก็พบว่าปราสาทตาพรม เกล ก็หันหน้าไปทางมุมกวาด 90 องศา เช่นกัน

 

เข็มทิศแสดงมุมกวาด 90 องศา ที่ปราสาทตาพรม เกล

 

เป็นที่น่าสังเกตว่ารูปสลักพระโพธิสัตว์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของศาสนาพุทธในยุคของพระเจ้าชัยวรวันที่ 7 ถูกทำลาย (เชื่อว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 8 ) 

 

ผมไปสำรวจปราสาทหลังนี้เมื่อปลายปี 2014 พบว่าไม่ค่อยอยู่ในสายของนักท่องเที่ยวจึงไม่มีการดูแลรักษามากนัก 

 

          ปราสาทนางรำ ซึ่งเป็นอโรคยาศาล อีกหนึ่งแห่งที่ อ.ประทาย โคราช พบว่าปราสาทหลังนี้หันหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ เช่นเดียวกับอโรคยาศาล กู่บ้านเข้วา ที่ อ.เมือง จ.มหาสารคาม

 

 

 

 

 

       สรุป

          จากข้อมูลที่พบในปราสาทอโรคยาศาลบ้านพันนา สกลนคร ปราสาทตาพรม เกล เมือง Siem Reap ปราสาทนางรำ โคราช และกู้บ้านเขวา มหาสารคาม มีข้อมูลว่าสองแห่งแรกหันหน้าไปที่ทิศตะวันออกแท้ ส่วนอีกสองหลังหันไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ก็แสดงว่าผังแปลนของอโรคยาศาลมีความสัมพันธ์ุกับตำแหน่งดวงอาทิตย์ในวันแรกของเดือนใจตระ หรือ "วสันตวิษุวัต" (vernal equinox) ปัจจุบันตรงกับวันที่ 21 มีนาคม และ "ศารทวิษุวัต" (autumnal equinox) 23 กันยายน  

           ปราสาทอีกจำนวนหนึ่งหันหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ เหมือนกับคำจารึกอโรคยาศาลที่กล่าวว่า  "วันเพ็ญเดือนไจตระ และพิธีสารท ในกาลที่พระอาทิตย์คล้อยไปทางทิศเหนือ" ดังนั้น เมื่อดวงอาทิตย์เข้าสู่ตำแหน่ง "วสันตวิษุวัติ" เจ้าหน้าที่ประจำอโรคยาศาลก็ต้องเตรียมตัวเพื่อรอให้ถึง "วันเพ็ญ" เพื่อจะได้ไปเบิกสิ่งของต่างๆจากท้องพระคลังหลวง ...... ถ้าเป็นยุคปัจจุบันเราๆท่านๆที่เป็นข้าราชการย่อมรู้ดีว่านี่คือ ....... การเริ่มต้นปีงบประมาณแผ่นดิน 

          อนึ่ง เป็นที่ทราบอย่างกว้างขวางในวงราชการและเอกชนของจังหวัดสกลนครว่าเป้าหมายการพัฒนาให้เป็น "เมืองแห่งสมุนไพร" กำลังมาแรงจนถึงกับมีคำพูดว่า เราจะเป็น "พฤกษเวชนคร" ดังนั้นผมจึงเสนอว่าวันสำคัญของกิจกรรมนี้น่าจะตรงกับ "วันเพ็ญเดือนใจตระ" ของทุกๆปี เช่น

           ปี 2560 ตรงกับ 11 เมษายน  ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า

           ปี 2561 ตรงกับ 31 มีนาคม ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า

           ปี 2562 ตรงกับ 19 เมษายน ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า

                      ปี 2563 ตรงกับ 7 เมษายน ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า

                       ปี 2564 ตรงกับ 27 มีนาคม ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า

                       ปี 2565 ตรงกับ 15 เมษายน ขึ้น 15 ค่ำ เดือนห้า (วันสงกรานต์) 

อย่างไรก็ตามบางปีอาจจะต้องปรับเป็น ขึ้น 15 ค่ำเดือนสี่ เช่น ปี 2567 ตรงกับวันที่ 23 มีนาคม ขึ้น 15 ค่ำเดือนสี่ เพราะเป็นปี "อธิกวาร" (เดือน 7 มีแรม 15 ค่ำ)  

 

 

 

  







Copyright © 2010 All Rights Reserved.
มูลนิธิเพื่อการพัฒนาผู้นำธุรกิจและชุมชน
The Foundation for Business and Community Leadership Development
โดย
นายอารีย์ ภู่สมบูญ
ประธานกรรมการมูลนิธิฯ