ดาราศาสตร์ กับ ข้าวหอมมะลิ ...... แก้ปัญหา "ข้าวล้มช่วงเก็บเกี่ยว" อย่างไร?

 

 

 

 

          ข้าวหอมมะลิถือว่าเป็นเพชรเม็ดงามของภาคอีสาน ...... แต่ปัญหาใหญ่ที่ยังแก้ไม่ตกคือ "ข้าวล้มช่วงติดรวงแก่" ด้วยสาเหตุที่พอสรุปได้ 3 ประการ

1.ลักษณะสายพันธ์ุเป็นข้าวต้นสูง

2.เมื่อถึงระยะติดรวงแก่จะโน้มเอียงถ่วงน้ำหนักทำให้ข้าวล้มได้ง่าย

3.ถ้าบำรุงดินด้วยปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยคอก หรือ ปุ๋ยเคมี จะทำให้ลำต้นสูง

เมื่อนำทั้ง 3 สาเหตุมาวิเคราะห์เห็นได้ชัดเจนว่า "ลำต้นสูง" คือสาเหตุหลัก ..... ดังนั้น วิธีแก้ก็คือ "ทำให้ต้นเตี้ยลง" ประเด็นนี้เคยมีการพูดถึงเรื่องของปรับปรุงสายพันธ์ุให้ต้นเตี้ยลง แต่ปัญหาคือหากมีการดัดแปลงพันธุกรรมอาจทำให้คุณภาพของข้าวหายไป ไม่หอม ไม่นุ่ม เหมือนเดิม

ก็เหลืออีกหนึ่งวิธีคือ "ใช้หลักดาราศาสตร์" ทำให้ต้นเตี้ยลง อาจฟังดูแปลกๆจะเป็นไปได้หรือไม่? ...... ขอยืนยันว่าทำได้จริงๆครับ ลองมาดูตัวอย่างเชิงปฏิบัติที่เรียกว่า Action Reseach เริ่มต้นฤดูนาปี 2559 (2016) ตอนนั้นเป็นอาจารย์พิเศษของสาขาวิชาพืช คณะเทคโนโลยีการเกษตร ม.ราชภัฏสกลนคร ให้โจทย์แก่นักศึกษาว่า ..... พวกหนูๆคิดว่าจะปลูกข้าวหอมมะลิไม่ให้ล้มทำได้ไม้? เอ้าลองทำดูในวิธีการที่อยากทำ ทำยังไงก็ได้อาจารย์ตามใจทุกอย่าง ..... และนี่คือสิ่งที่เกิดขึ้น

 

นักศึกษาทุกคนปลูกข้าวหอมมะลิตามความเคยชินที่พ่อแม่พาทำ .....ผลออกมาก็อย่างที่เห็น ข้าวต้นสูงท่วมหัวและล้มเมื่อปะทะกับลมหนาวช่วงฤดูเก็บเกี่ยวปลายเดือนพฤศจิกายน 2559 (2016)

 

 

นี่คือกำหนดการปลูกข้าวหอมมะลิของนักศึกษาตามความเคยชินที่พ่อแม่พาทำ โดยเริ่มเพาะกล้าราวเดือนมิถุนายน ปักดำเดือนกรกฏาคม กำหนดเก็บเกี่ยวปลายเดือนพฤศจิกายน รวมอายุ 150 วัน

 

          อาจารย์ได้ทีขี่แพะไล่ด้วยคำพูดง่ายๆว่า "คราวนี้มาถึงวิธีของอาจารย์ละนะ" ปีหน้า 2560 (2017) มาเริ่มกันใหม่ โดยเปลี่ยนกำหนดวันปลูก ดังนี้

1.ช่วงเดือนพฤษภาคม - กรฏาคม ปลูกพืชบำรงดิน (ปุ๋ยพืชสด .... ปอเทือง) 

2.เริ่มเพาะกล้า วันที่ 1 สิงหาคม 

3.ปักดำ 29 สิงหาคม และเข้าสู่ระยะแตกกอ 

4.ข้าวจะตั้งท้องปลายเดือนกันยายน นั่นคือ "ศารทวิษุวัต" (Autumnal Equinox) 22 - 24 กันยายน กลางวันเท่ากับกลางคืน

5.ออกดอกราวปลายเดือนตุลาคม

6.เก็บเกี่ยวปลายเดือนพฤศจิกายน

อนึ่ง ภาพถ่ายที่นำมาแสดงเป็นของปี 2562 

 

กำหนดการปลูกข้าวหอมมะลิแบบใหม่ให้อายุสั้นลงเหลือเพียง 113 วัน

 

การบำรุงดินด้วยปุ๋ยพืชสดปอเทือง

 

 

ใส่ปุ๋ยคอกเต็มอัตราศึก 

 

การนับอายุข้าวเริ่มต้นจาก "เริ่มงอก" (Germinating) วันที่ 1 สิงหาคม 2562 

 

ภาพถ่ายแปลงเพาะกล้า 12 สิงหาคม 2562 

 

ปักดำวันที่ 29 สิงหาคม 2562  

 

ข้าวกำลังตั้งท้อง ภาพถ่ายวันที่ 3 ตุลาคม 2562 

 

ระยะติดดอก ภาพถ่าย 28 ตุลาคม 2562 

 

รวงข้าวเริ่มแก่และงุ้มลงแต่ข้าวยังคงยืนต้นไม่ล้ม ภาพถ่าย 14 พฤศจิกายน 2562

 

พร้อมเก็บเกี่ยว 21 พฤศจิกายน 2562 ข้าวไม่ล้ม

 

ตรวจสอบความชื้นที่สถานีทดลองข้าวสกลนคร

 

ประเมินผลผลิตเฉลี่ย 384 กก / ไร่ (อยู่ในเกณฑ์ทั่วไปของภาคอีสาน 350 - 450 กก / ไร่) หากไม่มีโรคระบาด Rice Blast มารบกวนผลผลิตน่าจะสูงกว่านี้ 

 

ภาพเปรียบเทียบผลการปลูกข้าวหอมมะลิ ปี 2559 ข้าวต้นสูงและล้มในระยะเก็บเกี่ยว ส่วนอีก 3 ปีต่อมา คือ 2560, 2561 และ 2562 ข้าวต้นเตี้ยลงและไม่ล้ม 

 

เปรียบเทียบปี 2559 กับ ปี 2560 

 

เปรียบเทียบปี 2559 กับ ปี 2561

 

เปรียบเทียบปี 2559 กับ ปี 2562

 

 

ประมวลภาพการปลูกข้าวหอมมะลิ ปี 2562 

 

        สรุป 

          ทีเด็ดของการปลูกข้าวหอมมะลิ "ต้นเตี้ย" ไม่ให้ล้มและได้ผลผลิตเท่าเดิม มีหลักเกณฑ์คือ ลดอายุลงให้เหลือ 113 วัน จากเดิม 150 วัน เพราะจุดหักมุมอยู่ที่ "ระยะตั้งท้อง" ในปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ "ศารทวิษุวัต" (Autumnal Equinox 22 - 24 September) ปลายเดือนกันยายน

          เนื่องจากข้าวหอมมะลิเป็นสายพันธ์ุที่ไวต่อช่วงแสงอาทิตย์ (Photosensitive Rice) ไม่ว่าจะเริ่มปลูกตั้งแต่เดือนพฤษภาคม กรกฏาคม หรือ สิงหาคม จะต้องเข้าสู่ระยะตั้งท้องปลายเดือนกันยายน ออกดอกปลายเดือนตุลาคม และเก็บเกี่ยวปลายเดือนพฤศจิกายน เหมือนกันหมด

 

ขอขอบคุณอาจารย์สาขาพืชทั้งสามท่าน อาจารย์กุ้ง อาจารย์นัท และอาจารย์สมชาย ที่ให้การสนับสนุนโครงการวิจัยอย่างดีเยี่ยม รวมทั้งลูกๆนักศึกษาสาขาพืชทุกคนตั้งแต่ปี 2559 จนถึงปี 2562